Look, see ve watch farkı: bakmak, görmek, izlemek

Şu cümleyi derslerde çok sık görüyorum: “I looked a film yesterday.” Hata nerede, tahmin edersin. Türkçede hepsi göz ile ilgili: bakmak, görmek, izlemek. İngilizcede de üç fiil var ve her biri farklı bir göz hareketi anlatıyor.

Look, see ve watch farkını tek cümleyle şöyle özetleyebiliriz: see gözün açıkken kendiliğinden olan şey, look yönünü sen seçersin, watch ise bir süre dikkatle takip etmek. Aşağıda her birine ayrı bakacağım.

See: gözün açıksa görürsün

See seçmediğin bir şeyi anlatıyor. Odaya giriyorsun, masada bir kitap var, görüyorsun. Dikkat harcamadın, göz yakaladı.

I see a bird on the roof. (Çatıda bir kuş görüyorum.) Can you see the stars tonight? (Bu gece yıldızları görebiliyor musun?) I didn’t see you at the party. (Seni partide görmedim.)

See bazen anlamak demek de olabiliyor. “I see what you mean” cümlesi “ne demek istediğini anlıyorum” anlamına gelir. Gözle ilgisi yok, ama mantık aynı: bir şey sana açık oldu.

Look: yönünü sen seçersin

Look bilerek bakmak. Başını çevirip bir şeye yöneliyorsun. Bu yüzden arkasından çoğunlukla at gelir.

Look at the board, please. (Lütfen tahtaya bak.) She looked at me and smiled. (Bana bakıp gülümsedi.)

Nesne söylemeyeceksen at gelmez: “Look! A rainbow!” Bu cümlede nesne sonradan geliyor, bakılacak şeyi gösteriyorsun.

Look başka kalıplarda da kullanılıyor. “You look tired” yorgun görünüyorsun demek. “Look for my keys” anahtarlarımı arıyorum. Her ikisi de bu yazının dışında bir konu ama look’un tek anlamı olmadığını bilmen iyi.

Watch: bir süre takip etmek

Watch’ta iki şey var: dikkat ve süre. Hareket eden ya da değişen bir şeyi takip ediyorsun. Bu yüzden film, maç, dizi, çocuk oynarken izlemek hepsi watch.

Let’s watch the match tonight. (Bu akşam maçı izleyelim.) I watch my little brother while Mom is out. (Annem yokken küçük kardeşime göz kulak oluyorum.) Watch out! (Dikkat et!)

Statik bir şey için watch kullanmazsın. Duvardaki tabloya watch demezsin, look at dersin.

Aynı sahne, üç fiil

Bir parkta olduğunu düşün. Parkta bir köpek görüyorsun: I see a dog. Başını çevirip ona yöneliyorsun: I look at the dog. Köpek koşmaya başlıyor, sen bir süre izliyorsun: I watch the dog run.

Üç cümle, tek sahne, üç farklı göz hareketi.

Sık yapılan hatalar

Birçok öğrenci Türkçeden düşünüp kelimeyi seçiyor. “Film izledim” diyorsa watch yerine look koyabiliyor.

Yanlış: I looked a film yesterday. Doğru: I watched a film yesterday.

Yanlış: Look this picture. Doğru: Look at this picture.

Yanlış: I’m seeing a bird now. Doğru: I see a bird.

Bir başka hata da “I watched the photo.” Fotoğraf hareket etmiyor, o yüzden “I looked at the photo.” demen gerekir.

Kısa alıştırma

Boşlukları look, see ya da watch ile doldur.

1. ___ at the sky. It’s so red tonight.
2. Did you ___ the news this morning?
3. I can’t ___ anything without my glasses.
4. We ___ a documentary about the sea last night.
5. Please ___ at me when I’m talking.

Cevaplar: 1. Look. 2. watch (haber izlemek). 3. see. 4. watched. 5. look.

Dördüncü soruda watched yerine saw da kullanılabilir sinemadaysan. Evde ekranda izlendiği için watched daha doğal.

Karıştırılan başka çiftler

Bu fiiller gibi sürekli karışan başkaları da var. Say, tell, speak, talk farkı ve hear ile listen farkı yazılarına da göz atabilirsin. Mantık benzer: biri kendiliğinden olan, öbürü bilerek yapılan.

Derslerde nasıl çalışıyoruz?

Ben Samet Emin Akarçay, Samet Teacher adıyla online ders veriyorum. Bu tür karışan çiftleri liste halinde vermiyorum, çünkü liste hemen unutuluyor. Öğrenciye bir sahne verip anlattırıyorum, hata çıkarsa o cümleyi birlikte düzeltiyoruz. Sındırgı ve Balıkesir merkezliyim; Sındırgı İngilizce özel ders sayfasında dersin düzenini anlattım.

İstersen ücretsiz 20 dakikalık ön görüşmede seviyene bakalım. WhatsApp’tan yazman yeter.