İngilizce yazma becerisi nasıl gelişir: kısa metin, düzenli geri bildirim
Yayın: · Güncelleme:
Bir arkadaşım yıllardır İngilizce konuşuyor, ama e-posta yazmaya oturduğunda yarım saat ekrana bakıyor. Konuşurken cümle kafada kurulup gidiyor, yazarken ise her kelime sınanıyor. İngilizce yazma becerisi, konuşmadan ayrı bir kas, ayrı bir çalışmayla gelişiyor.
Neden yazmak konuşmaktan zor geliyor
Konuşurken karşındaki kişi anlamadığında sana soruyor, sen de yeniden anlatıyorsun. Yazıda ise ikinci şans yok. Metin ortada duruyor, hatalar görünüyor. Bu görünürlük, öğrenciyi yazmaktan alıkoyan şey.
Ama aynı görünürlük yazmayı güçlü bir öğrenme aracı yapıyor. Konuşurken yaptığın hatayı unutursun. Yazdığın hata ise kâğıtta kalır, tekrar bakabilirsin.
İlk adım: küçük yaz
Başlangıç için üç cümle yeter. Bugünü anlat: “I woke up at seven. I had toast and tea for breakfast. Then I took the bus to work.” Bu üç cümle bile en az üç yapı içeriyor: geçmiş zaman, yiyecek kelimeleri, ulaşım.
İkinci hafta cümle sayısını beşe çıkar. Üçüncü haftada bir paragraf, yani altı yedi cümle. Bu artışı yavaş tutmak önemli. İlk gün bir sayfa yazmak isteyen biri üçüncü günde bırakıyor.
Yazıyı iki aşamada kur
Önce taslak, sonra düzeltme. Taslakta dilbilgisini düşünme, ne söylemek istediğini yaz. Sonra bir saat, mümkünse bir gün bekle. Ardından metni bir okuyucu gibi oku.
Düzeltirken üç soru sor. Her cümlede özne ve fiil var mı? Zaman tutarlı mı? Kelime Türkçeden mi çevrildi? Bu üçüne bakarak bile sık yapılan hataların çoğunu yakalarsın.
Geri bildirim: en değerli parça
Yalnız yazmak yetmiyor, sana bir göz gerek. Kendi hatana bazen körsün. Bu yüzden bir öğretmenin ya da arkadaşının metni okuması çok fark yaratıyor.
Geri bildirimin işe yarayan hâli şöyle: sadece “yanlış” demek yerine nedenini söylemek. “I am agree” cümlesine “doğrusu I agree” demek yerine “agree bir fiil, be fiiline gerek yok” demek aynı hatayı bir daha yapmanı engelliyor.
Derste yazdığın kısa metinleri birlikte okuyup hatalarını gruplandırıyorum. Çoğunlukla üç beş hata tekrar ediyor, onları düzelttiğinde metnin kalitesi belirgin yükseliyor.
Hata listesi tut
Bir defter ya da telefon notu aç. Her yanlışı iki sütunla yaz: yanlış cümle, doğru cümle. Ayrıca neden diye üçüncü bir sütun ekle.
İki hafta sonra listeye baktığında örüntüyü göreceksin. Belki hep aynı edatı karıştırıyorsun, belki hep geçmiş zamanda fiili yanlış çekiyorsun. Örüntüyü bulduğunda tek bir çalışma birçok hatayı düzeltiyor. Bu yöntemi kişisel hata listesi tutmak yazısında ayrıntılı anlattım.
Türlerine göre yazma
Her yazı türünün küçük bir kalıbı var. E-postada açılış, konu, kapanış. Günlükte tarih, olay, duygu. Paragrafta konu cümlesi, destek cümleleri, kapanış cümlesi.
E-posta için şöyle bir iskelet işe yarıyor: “Hi Anna, I’m writing to ask about… Could you please send me… Thank you for your help. Best, Ali.” Bu iskeleti kendi konuna göre doldurmak beş dakikalık iş. İngilizce e-posta yazmak yazısında daha uzun örnekler var.
Haftalık küçük plan
Pazartesi: üç cümle, günlük. Çarşamba: bir kısa mesaj ya da e-posta, beş cümle. Cuma: bir önceki haftanın yanlışlarını yeniden yaz. Pazar: haftanın en iyi cümleni seç ve sesli oku.
Toplamda haftada yaklaşık yarım saat. Küçük görünüyor ama düzenli olduğunda iki ay sonra yazdığın metinlerin uzunluğu ve akıcılığı değişiyor.
Kısa alıştırma
Şu cümlelerdeki hatayı bul ve düzelt.
- Yesterday I go to the market.
- She don’t like coffee.
- I am agree with you.
- He have two brothers.
Cevaplar: 1) Yesterday I went to the market. 2) She doesn’t like coffee. 3) I agree with you. 4) He has two brothers.
Dört cümlenin üçünde fiil biçimi, birinde gereksiz be fiili var. Kendi metinlerinde de bu iki tür hata çıkıyorsa listeye ekle.
Son söz
Yazma becerisi bir günde değil, kısa metinlerin birikmesiyle gelişiyor. İki ders arasında ne çalışılır yazısı da düzenli bir ritim kurmana yardım eder. İlk metnini birlikte okumak istersen WhatsApp’tan yazarak ya da arayarak ücretsiz 20 dakikalık ön görüşme ayarlayabilirsin.
