İngilizcede noktalama: Türkçeden farklı olan kurallar
Yayın:
Türkçe bir metni İngilizceye çeviren biri genelde kelimelere ve zamanlara odaklanır; noktalama aklına en son gelir. Ama yazılı bir sınavda, bir iş e-postasında ya da bir başvuru metninde ilk göze çarpan şey çoğu zaman o küçük işaretlerdir. on monday i went to istanbul with my english friend cümlesinde hiçbir kelime yanlış değil, yine de okuyana özensiz görünür. Doğrusu: On Monday I went to Istanbul with my English friend. Beş büyük harf, bir nokta ve cümle bambaşka duruyor.
İngilizcede noktalama kurallarının çoğu Türkçeyle aynı. Bu yazıda yalnızca farklı olanlara ve Türkçe konuşanların en sık takıldığı noktalara odaklanacağım.
Büyük harf: Türkçeden en çok ayrılan yer
Türkçede küçük harfle yazdığımız birçok kelime İngilizcede büyük harfle başlar.
| Kelime türü | Türkçe | İngilizce |
|---|---|---|
| Haftanın günleri | pazartesi | Monday |
| Aylar | nisan | April |
| Diller | ingilizce | English |
| Milliyetler | türk | Turkish |
| Unvan + isim | doktor ayşe | Doctor Ayşe |
| Kitap ve film adları | yüzüklerin efendisi | The Lord of the Rings |
Bir de özel bir durum var: I (ben) zamiri her zaman büyük yazılır, cümlenin ortasında bile. My sister and I went to the cinema. Mesajlaşmada küçük i yazmak yaygın olsa da sınavda ve resmî yazıda hata sayılır.
Mevsimler ise genelde küçük harfle yazılır: in summer, last winter. Bu, büyük harf kuralının bir istisnası gibi görünse de mevsimler özel isim sayılmıyor.
Virgül: nerede konur, nerede konmaz?
Listelerde. Üç ya da daha fazla öğeyi sıralarken virgül kullanılır: I bought apples, oranges and bananas. Son öğeden önce, and kelimesinin önüne de virgül koymak mümkün: apples, oranges, and bananas. Buna Oxford virgülü deniyor; kullanıp kullanmamak bir tercih, ama metin içinde tutarlı olmak önemli.
Giriş ifadelerinden sonra. However, the train was late. / In the morning, we had breakfast by the sea. Kısa zaman ifadelerinden sonra virgül isteğe bağlı, ama however, therefore, for example gibi bağlaçlardan sonra hemen hemen hep kullanılır.
If ile başlayan cümlelerde. If it rains, we will stay at home. Ama cümle ters kurulursa virgül kalkar: We will stay at home if it rains. Bu kural koşul cümleleri yazarken çok işe yarıyor.
Hitapta. Thank you, Mr Smith. / Hi, Selin! Türkçede de benzer, ama e-posta açılışlarında sık unutuluyor.
Yapılmaması gereken: İki tam cümleyi yalnızca virgülle bağlamak. I was tired, I went to bed. İngilizcede buna comma splice denir ve hata sayılır. Doğrusu ya nokta (I was tired. I went to bed.), ya bir bağlaç (I was tired, so I went to bed.) ya da noktalı virgül (I was tired; I went to bed.).
Kesme işareti: iki ayrı görev
Türkçede kesme işaretini özel isimlere gelen ekleri ayırmak için kullanıyoruz: Ankara’ya. İngilizcede kesme işaretinin iki görevi var.
1. Kısaltma: Harfin düştüğünü gösterir. do not → don’t, I am → I’m, they are → they’re, it is → it’s
2. İyelik: Bir şeyin kime ait olduğunu gösterir. my brother’s car (erkek kardeşimin arabası) the students’ books (öğrencilerin kitapları: çoğul olduğu için kesme s’den sonra) the children’s toys (children zaten çoğul, s ile bitmediği için ’s eklenir)
En sık hata: Çoğul yapmak için kesme işareti kullanmak. apple’s for sale yanlış, apples for sale doğru. Çoğul eki kesmeyle ayrılmaz.
Bir diğer klasik karışıklık its ve it’s. Kural basit: yerine it is koyabiliyorsan kesme var, koyamıyorsan yok. It’s cold today. / The dog wagged its tail.
Tırnak işareti ve soru işareti
İngilizcede konuşma aktarılırken tırnak kullanılır ve noktalama genelde tırnağın içinde kalır (özellikle Amerikan İngilizcesinde): “I’m hungry,” she said. / He asked, “Where are you going?”
Soru işareti Türkçedeki gibi; ama dolaylı sorularda soru işareti kullanılmaz. Can you tell me where the station is? sorusunun sonunda soru işareti var, çünkü asıl cümle bir soru. Ama I wonder where the station is. bir soru değil, düz bir cümle; sonuna nokta konur.
Yazmadan önce beş saniyelik kontrol
Bir metni göndermeden ya da kâğıdı teslim etmeden önce şu dört soruyu sor:
- Günler, aylar, diller ve I büyük harfle mi?
- İki tam cümleyi yalnızca virgülle bağladığım bir yer var mı?
- Çoğul eklerinde yanlışlıkla kesme işareti kullandım mı?
- Its / it’s ve your / you’re doğru mu?
Bu dört soru, yazılı metinlerde gördüğüm noktalama hatalarının büyük çoğunluğunu yakalıyor.
Kısa alıştırma
Aşağıdaki cümleleri düzelt:
- on friday my friends and i are going to izmir
- I love reading, I read every night.
- The teacher collected the student’s homework. (Birden çok öğrenci)
- Its a beautiful day.
Cevaplar: 1) On Friday my friends and I are going to Izmir. 2) I love reading, so I read every night. ya da iki ayrı cümle. 3) the students’ homework 4) It’s a beautiful day.
Sesli okumayla bağlantısı
Noktalama yalnızca yazının değil, okumanın da bir parçası. Virgülde kısa bir duraklama, noktada ses tonunun düşmesi, soru işaretinde yükselmesi… Sesli okurken noktalamaya dikkat etmek, telaffuzu ve tonlamayı da iyileştiriyor. Bu konuyu İngilizce telaffuz nasıl geliştirilir yazısında da ele aldım. Tarih ve sayıların yazımındaki virgül ve nokta farkları için ise İngilizcede sayılar ve tarih okuma yazısına bakabilirsin.
Yazılı İngilizcende bu tür küçük ama göze batan hataları birlikte temizlemek istersen, ücretsiz 20 dakikalık ön görüşme için WhatsApp’tan yazabilir ya da arayabilirsin. Derslerde senin yazdığın metinler üzerinden çalışıyoruz; genel yapıyı Türkiye geneli online İngilizce özel ders sayfasında görebilirsin.
