İngilizce zaman zarfları: hangi zamanla hangi zarf gelir

Derste en sık gördüğüm hatalardan biri şu: öğrenci cümleyi doğru kuruyor, fiili doğru çekimliyor, ama sonuna yesterday ekleyince zaman bozuluyor. I have seen him yesterday. Fiil güzel, zarf güzel, ikisi birlikte olmaz. İngilizce zaman zarfları fiil zamanıyla eşleşiyor; zarfı görünce zamanı seçebiliyorsan test sorularının yarısı çözülür.

Zarf zamanı nasıl belirler

Türkçede “dün gördüm” ve “görmüşümdür” aynı fiil çatısına sığar. İngilizcede ise zarfın kendisi bir ipucu. Bitmiş, tarihi belli bir an varsa simple past. Hâlâ süren ya da şimdiyle bağı olan bir durum varsa present perfect. Bir şeyin başka bir şeyden önce bittiğini anlatıyorsan past perfect.

Aşağıdaki gruplama işini kolaylaştırıyor:

Simple past ile gelenler: yesterday, last week, in 2019, two days ago, when I was a child.

Present perfect ile gelenler: already, yet, just, ever, never, since, for, recently, so far.

Past perfect ile gelenler: by the time, before, after, until, already (geçmişte).

Örnek cümleler

1. She called me yesterday. (Dün beni aradı.) Yesterday bitmiş bir an, bu yüzden past.
2. I have already finished my homework. (Ödevimi çoktan bitirdim.) Sonuç şimdi geçerli.
3. They haven’t arrived yet. (Henüz gelmediler.) Yet olumsuz ve soru cümlesinde, cümle sonunda.
4. He has lived here since 2018. (2018’den beri burada yaşıyor.) Since bir başlangıç noktası.
5. He has lived here for six years. (Altı yıldır burada yaşıyor.) For bir süre.
6. By the time we got to the station, the train had left. (İstasyona vardığımızda tren gitmişti.)
7. I saw that film two years ago. (O filmi iki yıl önce gördüm.) Ago her zaman simple past.
8. Have you ever been to London? (Hiç Londra’ya gittin mi?) Ever, hayat boyu deneyimi sorar.
9. We’ve just had lunch. (Az önce öğle yemeği yedik.) Just, yakın geçmişi gösterir.

Karıştırılan üç çift

Since ve for ayrımında ipucu şu: yanında bir tarih ya da olay varsa since, bir miktar varsa for. Since I was ten (ben on yaşımdan beri), for ten years (on yıldır). Birini diğerinin yerine koyunca cümle düşüyor.

Already ve yet de sık karışır. Already olumlu cümleye, yet olumsuz ve soru cümlesine uyar. I’ve already eaten ama I haven’t eaten yet. Soruda ikisi de gelebilir ama anlam değişir; Have you eaten yet? nötr bir sorudur, Have you eaten already? ise şaşkınlık taşır.

Ago ile before da benzer bir çift. Ago şimdiden geriye sayar: three days ago. Before ise başka bir anın öncesini ifade eder: I had met her three days before the wedding. Ago’yu past perfect ile kullanmazsın.

By the time ve past perfect

By the time, öğrencilerin en çok zorlandığı zarflardan. İki olayın sırasını kurmak gerekiyor. Önce olan past perfect, sonra olan simple past alır: By the time the teacher came in, we had finished the quiz. Önce quiz bitti, sonra öğretmen geldi.

Gelecek anlatırken yapı değişir ve by the time’dan sonra simple present gelir: By the time you get home, I will have cooked dinner. Will kullanmıyoruz, çünkü zaman cümlesinde gelecek için present kullanılır.

Sık yapılan hatalar

I have visited Rome last year. yanlış, doğrusu I visited Rome last year. She is living here since May. yanlış, doğrusu She has been living here since May. I didn’t see her yet. yanlış, doğrusu I haven’t seen her yet. Bu hataların ortak noktası, zarfın zamanı belirlediğini unutmak.

Kendini kontrol etmek istersen her cümlede önce zarfa bak, sonra fiile. Zarf yoksa bağlama bak: şimdiyle bağlantı var mı, yok mu.

Kısa alıştırma

Boşlukları doldur:

1. I ___ (see) him two days ago.
2. We ___ (live) here since 2015.
3. She hasn’t called ___ (yet / already).
4. By the time he arrived, the shop ___ (close).
5. They’ve been married ___ (since / for) ten years.

Cevaplar: 1. saw. 2. have lived. 3. yet. 4. had closed. 5. for.

Beş doğruysa mantığı oturtmuşsun demektir. İki ya da üçte takıldıysan tek tek tense’leri tense alıştırmaları sayfasında cevaplı bir kez daha çalış. Zamanları seçerken yapılan klasik tuzakları tense seçerken yapılan hatalar yazısında topladım.

Bu konuyu birlikte çalışalım

Zarf-zaman eşleşmesi yazıyla öğrenilen bir konu değil, çok cümle kurarak öğrenilen bir konu. Derste sana bir zarf veriyorum, sen cümleyi kuruyorsun, ben anında düzeltiyorum. Bunu on dakika yapınca ezber ihtiyacı kalmıyor. Ücretsiz 20 dakikalık ön görüşme için WhatsApp’tan yazabilir ya da arayabilirsin. Sındırgı merkezli online dersler hakkında bilgi sayfasında bulabilirsin, güncel paketler ana sayfada duruyor.