Tense seçerken Türklerin yaptığı hatalar: Türkçeden gelen zaman alışkanlıkları
Yayın:
“Dün gece film izliyorum, çok güzeldi.” Bu cümleyi kuran birinin kafasında Türkçe bir yapı çalışıyor: izliyordum, ama İngilizceye “I am watching yesterday” diye aktarıyor. Tense seçerken Türklerin yaptığı hatalar çoğunlukla bilgisizlikten değil, Türkçenin zaman kurgusunu İngilizceye olduğu gibi taşımaktan çıkıyor. Ve bu hatalar kolay fark edilmiyor, çünkü cümle yine de anlaşılıyor.
Ben Samet Emin Akarçay. Online İngilizce öğretmeniyim ve 2000 saatin üzerinde ders verdim. Bu yazıda en sık gördüğüm altı zaman hatasını Türkçedeki kaynağıyla birlikte anlatıyorum.
Hata 1: Geçmiş zaman zarfıyla present perfect
Türkçede “dün gitmedim” de, “hiç gitmedim” de aynı ek ile biter: -me-di-m. İngilizcede ikisi ayrı zamandır.
I have seen that film yesterday. (yanlış) I saw that film yesterday. (doğru)
“Yesterday”, “last week”, “in 2019” gibi bitmiş bir zaman damgası varsa past simple kullanılır. Present perfect ise zamanı belli olmayan ya da bugüne uzanan işlerde çalışır: I have seen that film twice. Yani zaman ifadesi var mı diye bak.
Hata 2: Süren durumda simple past
“Üç yıldır burada yaşıyorum.” Türkçede şimdiki zaman kullanıyoruz. İngilizcede bu cümle present perfect ister.
I live here for three years. (yanlış) I have lived here for three years. (doğru)
Kural: başlangıç geçmişte, devam şimdide ise present perfect (ya da continuous hâli). For ile süre, since ile başlangıç noktası verilir: I have lived here since 2020.
Hata 3: Always ile continuous karışması
He is always coming late. cümlesi dilbilgisi açısından yanlış değil ama ima bambaşka: sinirlenme, şikâyet. Normal alışkanlık için He always comes late. demek daha nötr. Türkçede “hep geç geliyor” dediğimiz için continuous seçilir ve anlam kayar.
Hata 4: Gelecek için will’e fazla yaslanma
Bir randevun var ve arkadaşına “Ben yarın dişçiye gideceğim” diyorsun.
I will go to the dentist tomorrow. (anlık karar tonu) I am going to the dentist tomorrow. (önceden planlanmış)
Planlı iş için be going to ya da present continuous daha doğal. Will genellikle o an verilen karar ya da tahmin için kullanılır: Oh, it’s cold. I’ll close the window.
Hata 5: Yardımcı fiili iki kez kullanmak
Did you went there? Türkçede soru zamanı fiilde kalıyor: “gitti mi?”. İngilizcede zaman yardımcı fiile (did) geçer, ana fiil yalın hâle döner: Did you go there? Aynısı olumsuzda da geçerli: I didn’t went yanlış, I didn’t go doğru.
Hata 6: Anlatı içinde zaman kayması
Bir olayı anlatırken “Dün markete gittim, sonra bir arkadaşla karşılaşıyorum, konuşuyoruz” gibi Türkçede geçmişten şimdiye atlamak çok normal. İngilizcede bu atlayış hata sayılır. Anlatıya hangi zamanla başladıysan, aynı zamanda devam et.
Mini alıştırma
Boşluğa uygun zamanı yaz.
- I ______ (live) in Balıkesir since 2018.
- We ______ (watch) a film when the lights went out.
- She ______ (not / call) me yesterday.
- ______ you ______ (finish) your homework yet?
Cevaplar: 1) have lived, 2) were watching, 3) didn’t call, 4) Have / finished.
Kendi hatanı bulmak
Haftada bir kendi yazdığın cümleleri topla ve her biri için “bu iş bitti mi, sürüyor mu?” sorusunu sor. Eğer sürekli aynı hataları yapıyorsan sorun kural bilmemek değil, otomatik Türkçe düşünme. Bunu görmenin yolu bir öğretmenin gözü. İlgili alıştırmalar için İngilizce tense alıştırmaları sayfasına bakabilirsin. Zaman zarflarını İngilizce zaman zarfları yazısında topladım.
Hangi zamanda sürekli yanıldığını bilmiyorsan WhatsApp’tan yazıp ücretsiz 20 dakikalık ön görüşme isteyebilirsin. Birkaç cümlene bakarak hata kalıbını birlikte çıkarırız; paketler ana sayfada.
