Was ve were kullanımı: geçmişte olmak fiili
Yayın:
Dün akşam neredeydin? İngilizcede bu soruyu Where were you last night? diye sorarsın ve cevabı I was at home diye verirsin. İki cümlede de aynı fiil var, ama biri were, öteki was. Was ve were kullanımı, İngilizcedeki “to be” fiilinin geçmiş hali. Bu yazıda hangisinin ne zaman geldiğini, olumsuz ve soru kurmayı ve en sık hataları anlatıyorum.
Mantık: iki biçim, altı özne
Şimdiki zamanda am, is, are diye üç biçim vardı. Geçmişte iş kolaylaşıyor, iki biçim kalıyor.
| Özne | Fiil | Örnek |
|---|---|---|
| I, he, she, it | was | She was at school. |
| You, we, they | were | They were in the garden. |
Tek istisna gibi görünen nokta you. Tek bir kişiye hitap etsen bile you were denir. Türkçedeki “sen” ve “siz” ayrımını İngilizce yapmıyor.
Olumlu, olumsuz ve soru
Olumlu: I was hungry. We were late. (Acıkmıştım. Geç kaldık.)
Olumsuz: not eklenir ve genellikle kısaltılır. He wasn’t at home. (Evde değildi.) You weren’t wrong. (Haksız değildin.)
Soru: fiil özneden önce gelir. Was the film good? (Film iyi miydi?) Were your parents at home? (Annenle baban evde miydi?)
Kısa cevaplar da yine was ya da were ile verilir: Yes, it was. No, they weren’t.
Zaman ifadeleri
Bir cümlede was ya da were görünce ilk işin geçmişe işaret eden bir ifade aramak olsun.
Was ve were çoğunlukla belli bir geçmiş zamanla birlikte görünür: yesterday, last week, two days ago, in 2015, when I was a child. Örneğin When I was ten, we were in Izmir for a summer. Bu cümlede iki fiil de geçmişi anlatıyor ve bağlaç sayesinde iki durum bir arada duruyor. Konuşurken de aynısını yapabilirsin: bir çocukluk anını, bir tatili ya da dünkü bir buluşmayı iki üç cümleyle anlatıp was ve were’i tekrarlarsın.
There was ve there were
“Vardı” demek istediğinde there was ya da there were kullanılır.
There was a big tree in front of our house. (Evimizin önünde büyük bir ağaç vardı.) There were three books on the table. (Masada üç kitap vardı.)
Sayılamayan isimlerde tekil kural geçerli: There was some bread on the plate. Olumsuz hali There wasn’t any milk, soru hali Was there a bus at ten? şeklinde.
Sık yapılan hatalar
- I were sick yesterday. yerine I was sick yesterday. I ile was gelir.
- They was late. yerine They were late. Çoğul ya da they ile were.
- Did you were at home? yerine Were you at home? To be fiilinin sorusunda did kullanılmaz.
- There was two cars. yerine There were two cars. İsim çoğulsa were.
- She didn’t was happy. yerine She wasn’t happy. Olumsuzu not ile kur.
Bu hataların en inatçısı üçüncü. Türkçeye çevirirken “yaptın mı” çatısı kafada kalıyor ve did cümleye giriyor. Çözüm basit: fiil to be ise did yok.
Kendini test et
Boşluğa was ya da were yaz.
- My grandfather ___ a teacher.
- We ___ not at the cinema.
- ___ you in Ankara last summer?
- There ___ a lot of people at the concert.
- The exam ___ not difficult.
- ___ she ill yesterday?
Cevaplar: 1. was. 2. were. 3. Were. 4. were. 5. was. 6. Was.
Altı soruda beşi doğruysa konu yerinde. Yanlış çıkan varsa önce cümlenin öznesini bul, was mı were mı olduğu hemen görünür. Geçmişte olay anlatmaya geçmek istersen önce did ile soru ve olumsuz yazısına bak, çünkü was ve were yalnızca to be fiili için, öteki fiillerde did çalışıyor.
Ders için
Derslerde was ve were’i önce kısa bir konuşmayla oturtuyorum: “Dün neredeydin, kim vardı, hava nasıldı?” Bu üç soruya cevap verebilen öğrenci çoğu zaman kuralı farkında olmadan kullanıyor. Eksik gördüğüm yeri o gün çalışıp bir sonraki derste yine soruyorum. Ücretsiz 20 dakikalık ön görüşmede seviyeni görüp planı konuşabiliriz, WhatsApp’tan yazman ya da aramaya karar vermen yeterli. Online dersler Sındırgı’dan veriliyor, ama Türkiye’nin her yerinden bağlanılabiliyor.
