Kelime sonundaki sessiz e kuralı: hop ile hope neden farklı okunur?
Yayın:
Kağıtta iki kelime var: hop ve hope. Aralarındaki tek fark sondaki bir harf. Ama okuyunca ikisi bambaşka sesler çıkarıyor, anlamları da öyle: biri zıplamak, diğeri umut. O son e, hiç ses çıkarmadığı halde bütün kelimeyi değiştirdiği için İngilizce okumanın en kullanışlı ipuçlarından biri.
Kural nasıl çalışıyor
Kural tek cümle: Sonda sessiz bir e varsa, ondan önceki sesli harfi uzun oku. Uzun okumak o harfin alfabedeki adını söylemek demek. A için “ey”, i için “ay”, o için “ou”, u için “yu”.
E’nin kendisi okunmaz. Kendi başına bir sesi yok, sadece önceki sesliye yön veriyor. Yapı şöyle kuruluyor: sesli harf + sessiz harf + e.
Kısa ve uzun çiftler
Aynı kelimenin e’siz ve e’li hâlini yan yana okuduğunda farkı net duyarsın.
plan kısa a (plan), plane uzun a (uçak). hat kısa a (şapka), hate uzun a (nefret etmek). cap kısa a (kasket), cape uzun a (pelerin). bit kısa i (parça), bite uzun i (ısırmak). kit kısa i (takım), kite uzun i (uçurtma). hop kısa o (sıçramak), hope uzun o (umut). not kısa o (değil), note uzun o (not). cut kısa u (kesmek), cute uzun u (sevimli). tub kısa u (küvet), tube uzun u (tüp).
Dokuz çiftle çalıştıktan sonra yeni bir kelime gördüğünde mantığı kendin uygulayabilirsin. Rob ile robe, mad ile made, pin ile pine gibi.
Türkçeden gelen alışkanlık
Türkçede yazıldığı gibi okuyoruz, her harf bir ses. Bu alışkanlık sessiz e’yi okumaya itiyor: make kelimesinde mey-ke demek, time kelimesinde ti-me demek gibi. Doğru okuma meyk ve taym. Yani e susuyor ve önceki ünlü uzuyor.
İlk iki hafta sesli okurken e’nin üzerine parmağını koy, hayalen kapat. Alışkanlık kırılınca beyin otomatik olarak yeni kalıba geçiyor.
İstisnalar
Her kuralın kaçan kelimeleri var. Have kelimesi “hayv” diye okunmaz, “hev” diye okunur. Give “giv”, love “lav”, come “kam”, some “sam”, done “dan”, gone “gon”. Bunlar sıkça kullanılan kelimeler olduğu için küçük bir ezber listesi yapmak iyi fikir. Şu üçlüyü ayrıca hatırla: one, once, none. Hepsinin sesli harfi beklenen gibi değil.
İstisnaları görünce panik yapma: sayıları az, kullanımları çok olduğu için zaten kulağın alışacak.
Neden yazılışta da işe yarıyor
Kuralı yazı yazarken de kullanabilirsin. Bir kelimeyi uzun sesle duyuyorsan sonuna e koymayı düşün. Örneğin time yazarken mi, tim mi demek istediğini sesin söylüyor. Aynı mantık -ing eklerken de çalışıyor: make kelimesine -ing gelince e düşer (making), hop kelimesine gelince p ikilenir (hopping) ve bu da kısa sesli harfi korur. Bu ince fark yazım sınavlarında puan kaybettiriyor.
Alıştırma
Aşağıdaki kelimeleri önce sesli oku, sonra anlamlarını yaz.
- cube / cub
- mad / made
- pin / pine
- rob / robe
- tap / tape
- fin / fine
Kontrol: cube (küp) uzun u, cub (yavru) kısa u. Mad (deli) kısa a, made (yaptı) uzun a. Pin (toplu iğne) kısa i, pine (çam) uzun i. Rob (soymak) kısa o, robe (bornoz) uzun o. Tap (musluk) kısa, tape (bant) uzun. Fin (yüzgeç) kısa, fine (iyi) uzun.
Altı çiftin dördünü doğru okuduysan temel kurala hakimsin. Okunuşu karıştırılan başka kelimelere okunuşu en çok karıştırılan kelimeler ve sözlükte okunuşun nasıl işaretlendiğine IPA sembolleri yazısından devam edebilirsin.
Kulakla düzeltmek
Okunuşu yazıdan öğrenmek yetmiyor, sesini duyman ve sana geri bildirim verilmesi gerekiyor. Derslerde kelime çiftlerini birlikte okuyoruz, ben yanlışı işaret ediyorum, sen tekrar ediyorsun. Ücretsiz 20 dakikalık ön görüşmede seviyene bakıp telaffuzdan mı yoksa genel konuşmadan mı başlayacağımıza karar veriyoruz. Dersler online, ben Sındırgı ve Balıkesir merkezliyim. Sındırgı İngilizce özel ders sayfası üzerinden WhatsApp’la yazabilirsin.
