Since ve for farkı: saat mi gösteriyorsun, kronometre mi?
Yayın:
İki arkadaş konuşuyor. Biri soruyor: How long have you been learning English? Diğeri cevap veriyor: Since three years. Anlaşılıyor mu? Evet. Doğru mu? Hayır. Türkçede “üç yıldır” ve “2021’den beri” iki farklı yapı gibi hissettirmiyor, çünkü ikisi de aynı “-dır/-den beri” mantığına oturuyor. İngilizcede ise bu iki fikir iki ayrı kelimeyle söyleniyor: for ve since. Ayırmanın yolu tek bir soru sormaktan geçiyor.
Tek soru: başlangıç noktası mı, süre mi?
Kafanda iki alet hayal et: bir saat ve bir kronometre.
- Since = saat. Olayın başladığı anı gösterir. “Ne zamandan beri?” sorusunun cevabıdır.
- For = kronometre. Ne kadar süre geçtiğini ölçer. “Ne kadar zamandır?” sorusunun cevabıdır.
| Since (başlangıç noktası) | For (süre) |
|---|---|
| since 2019 | for five years |
| since Monday | for three days |
| since 8 o’clock | for two hours |
| since I was a child | for a long time |
| since last summer | for ages |
| since we met | for a few minutes |
Sağ sütundaki her şeyi bir kronometrede görebilirsin: beş yıl, üç gün, iki saat. Sol sütundakiler ise takvimde ya da saatte işaretlenebilecek noktalar.
Örneklerle yerleştirelim
I have worked here since March. Mart ayından beri burada çalışıyorum. (Başlangıç: mart.)
I have worked here for six months. Altı aydır burada çalışıyorum. (Süre: altı ay.)
İki cümle aynı durumu anlatıyor olabilir; biri noktayı, diğeri uzunluğu veriyor.
She has been waiting since half past two. İki buçuktan beri bekliyor.
She has been waiting for forty minutes. Kırk dakikadır bekliyor.
We haven’t seen each other since the wedding. Düğünden beri birbirimizi görmedik. Burada “düğün” bir olay ama zaman çizgisinde bir nokta olduğu için since alıyor.
They haven’t spoken for weeks. Haftalardır konuşmuyorlar.
Bu cümlelerin çoğunda present perfect ya da present perfect continuous var, çünkü geçmişte başlayıp bugüne uzanan bir durumu anlatıyoruz. Bu zamanların mantığını present perfect ile past simple farkı ve present perfect continuous ne zaman kullanılır yazılarında ayrıca açtım.
Since’ten sonra cümle gelebilir
Since’ten sonra sadece bir tarih ya da gün değil, bütün bir cümle de gelebilir. Bu durumda since’ten sonraki cümle genelde past simple olur, çünkü başlangıç noktası geçmişte kalmış bir andır:
I have loved football since I was six. Altı yaşımdan beri futbolu seviyorum.
He has been much happier since he changed jobs. İş değiştirdiğinden beri çok daha mutlu.
Yapı şöyle: ana cümle (present perfect) + since + geçmiş zaman cümlesi.
En sık yapılan beş hata
1. Since + süre Yanlış: I have lived here since ten years. Doğru: I have lived here for ten years.
2. For + başlangıç noktası Yanlış: I have been here for Monday. Doğru: I have been here since Monday.
3. Present simple ile kullanmak Yanlış: I know him since 2015. Doğru: I have known him since 2015. Türkçedeki “2015’ten beri tanıyorum” şimdiki zaman gibi durduğu için bu hata çok yaygın.
4. Since + ago Yanlış: I have lived here since two years ago. Bu yapı bazen konuşmada duyulsa da sade ve güvenli olan: I have lived here for two years.
5. For’u gereksiz yere atmak I’ve been here two hours konuşmada duyulabilir ama öğrenme aşamasında for’u yazmak daha doğru bir alışkanlık: I’ve been here for two hours.
Bir istisna: “all” ile gelen ifadeler
all day, all week, all my life gibi ifadeler for almaz:
I’ve been tired all day. (Bütün gün yorgunum.) She has lived in this town all her life. (Bütün hayatı boyunca bu kasabada yaşadı.)
Burada zaten “bütün” fikri süreyi veriyor, ek bir edata gerek yok.
Kendini test et
Boşluklara since ya da for yaz:
- I haven’t eaten anything ___ breakfast.
- They have been married ___ twenty years.
- We’ve been stuck in traffic ___ an hour.
- She has played the piano ___ she was eight.
- I haven’t heard from him ___ ages.
- The shop has been closed ___ last Friday.
Cevaplar: 1 since, 2 for, 3 for, 4 since, 5 for, 6 since.
Beşincide takıldıysan: ages “çok uzun zaman” demek, bir süre. Kronometre sorusunu sor: “ne kadar?” Çok uzun zamandır. O zaman for.
Konuşurken nasıl otomatikleşir?
Kuralı anlamak bir şey, konuşurken düşünmeden doğru olanı söylemek başka bir şey. Bunun için kendi hayatından cümleler kurmanı öneririm. Bugün şu üç cümleyi tamamla ve sesli söyle:
- I have lived in my current home since…
- I have known my best friend for…
- I have been learning English since…
Sonra aynı cümleleri öbür edatla yeniden kur. “2020’den beri” dediysen “beş yıldır” diye söyle. Bu çevirme alıştırması beynin iki yapıyı birbirine bağlamasını sağlıyor.
Derslerde bu tür küçük yapıları senin hayatından örneklerle çalışıyoruz. Nerede takıldığını görmek istersen 20 dakikalık ücretsiz ön görüşme için WhatsApp’tan yaz ya da ara. Seviyeni kendin tahmin etmek istersen İngilizce seviyemi nasıl anlarım yazısı iyi bir başlangıç.
