Seviyeli okuma kitapları nedir, A1’den B2’ye nasıl okunur

Bir İngilizce roman açtın, ilk sayfada on iki kelimeye baktın, ikinci sayfada vazgeçtin. Kitabı rafa koydun, bir daha elini sürmedin. Sorun sende değildi, kitabın seviyesindeydi. Seviyeli okuma kitapları (İngilizcesi graded readers) tam bu sorunu çözmek için yazılıyor.

Ben Samet Emin Akarçay, Samet Teacher. Online İngilizce öğretmeniyim; 2000 saatin üzerinde online ders verdim. Öğrencilere en çok önerdiğim ücretsiz alışkanlıklardan biri okuma. Bu yazıda seviyeli okuma kitaplarını, nasıl seçileceğini ve A1’den B2’ye gidecek bir planı anlatacağım.

Seviyeli okuma kitabı nedir

Ünlü bir hikâyenin ya da yeni yazılmış bir öykünün, sınırlı kelime ve basit cümle yapısıyla yeniden yazılmış hali. Kitabın kapağında seviyesi yazar: A1, A2, B1, B2 gibi. A1 kitapta yalnızca birkaç yüz kelime kullanılır. B2 kitapta ise daha uzun cümleler, deyimler ve kıvrımlı bir hikâye bulursun.

Bunlar çocuk kitabı değil. Konular yetişkinlere göre: polisiye, aşk, macera, gerçek hayat hikâyeleri. Yani A1 okuyan biri bir cinayet romanı okuyabilir, sadece daha kısa ve basit cümlelerle.

Neden işe yarıyor

Bir kelimeyi kalıcı öğrenmek için onu on kez farklı bağlamda görmen gerekiyor. Seviyeli kitaplarda aynı kelimeler tekrar tekrar geçiyor. Sözlük kullanmak zorunda kalmadan akıp gitmek, beyne “İngilizce okuyabiliyorum” hissini veriyor. Bu his, motivasyonun yakıtı.

İkinci fayda, farkına varmadan gramer öğrenmen. “She had been waiting for an hour” gibi bir yapıyı hikâyenin içinde görünce, kuralı ezberlemeden anlamış oluyorsun. Okuma alışkanlığı üzerine daha fazlası için İngilizce okuma alışkanlığı yazısına göz at.

Seviyeni nasıl seçersin

Beş parmak kuralı işe yarıyor. Kitabın ortasından bir sayfa aç, oku. Bilmediğin kelimeleri say. Sayfada beşten fazla varsa kitap zor. Birden azsa kolay. Bir ile beş arası tam senin seviyen. Seviyeni daha net öğrenmek istersen İngilizce seviyemi nasıl anlarım yazısına bakabilirsin.

Çoğu insan seviyesini yüksek görüyor, B1 sanıp B1 kitabı alıyor ve ilk sayfada bunalıyor. Bir alt seviye ile başlamak daha akıllıca. İlk kitabı bir haftada bitirirsen rahat etmişsin demektir, bir sonraki seviyeye geç.

Bir kitap nasıl okunur

İlk okumada sözlük kapalı. Hikâyeyi anlamaya çalış, takıldığın kelimeyi kalemle işaretle ama anlamına bakma. Sayfayı bitirince işaretlediklerinden sık geçenlere dön. İkinci olarak, her bölüm sonunda iki cümleyle özet yaz. Üç, kendi cümlenle: “The man didn’t trust his friend because…”

Okuma sırasında sesli okumak da faydalı. Özellikle diyalogları sesli okumak telaffuzu ve vurguyu çalıştırıyor. Okuduğunu anlama becerisi üzerine İngilizce okuduğunu anlama yazısı da işine yarar.

A1’den B2’ye okuma planı

A1 için: haftada bir kısa kitap, günde 10 dakika, toplam 4 hafta. Hedef: hikâyeyi baştan sona anlamak.

A2 için: iki haftada bir kitap, günde 15 dakika. Bu aşamada üç yeni kelime seç, cümlede kullan.

B1 için: üç haftada bir kitap, günde 20 dakika. Artık yeni kelimeleri bağlamdan tahmin etmeyi öğreniyorsun.

B2 için: haftada 30 dakika, ayda bir kitap. Orijinal kitaplardan kısa bölümler denemek için iyi bir dönem.

Okuduğunu konuşmaya dönüştürmek

Okuma tek başına konuşmayı geliştirmez. Okuduğun hikâyeyi bir arkadaşına ya da bir kayda anlat: “It’s about a man who…” Bu cümle yapısı okumayı konuşmaya bağlıyor. Hikâyeyi sesli özetlemek, kelimeleri aktif hale getiriyor.

Ayrıca podcast ve YouTube ile desteklemek de güzel bir fikir. Podcast ile İngilizce yazısında bunun yolunu anlattım.

Birebir derste seviyeli kitaplar

Derslerde öğrencinin seviyesine göre kitap öneriyorum, bölümleri birlikte okuyup konuşuyoruz. Bazen bir sayfayı sesli okutup telaffuzu düzeltiyorum, bazen kitaptaki bir cümleyi alıp gramer yapısını açıyorum. Bu çalışma 60 dakikalık derslerin bir parçası. Ön görüşme ücretsiz ve 20 dakika. WhatsApp’tan yaz ya da ara. Güncel paketler ana sayfada. Sındırgı merkezli çalışsam da öğrencilerim her yerden bağlanabiliyor; Sındırgı sayfasına göz atabilirsin.