Öğrendiğim kelimeleri neden unutuyorum? Tekrarın zamanlaması
Yayın: · Güncelleme:
Pazartesi akşamı yirmi kelime çalıştın, kartlara iki kez baktın, hepsini biliyordun. Cuma günü bir metinde reluctant gördün: tanıdık, ama anlamı yok. “Hafızam zayıf” diye düşündün. Değil. Beynin bir bilgiyi kullanmadığında onu yavaşça kenara koyması, tamamen normal bir işleyiş. Öğrendiğim kelimeleri neden unutuyorum sorusunun cevabı hafızada değil, tekrarın zamanında.
Unutma eğrisi
On dokuzuncu yüzyılda Alman psikolog Hermann Ebbinghaus anlamsız hece listeleri ezberleyip kendi hafızasını ölçtü. Vardığı sonuç bugün unutma eğrisi diye biliniyor: yeni bilgi ilk saatlerde ve günlerde hızla siliniyor, sonra kayıp yavaşlıyor. Asıl önemli bulgu şuydu: tam silinmek üzereyken tekrar edilen bilgi bir sonraki seferde daha yavaş düşüyor. Doğru zamanlanmış her tekrar kelimeye biraz daha uzun bir ömür kazandırıyor.
Bunu kelimeye taşıyalım. Aynı gün kelimeye beş kez bakmak beyne “bu önemli” demiyor, çünkü kelime zaten taze. Üç gün sonra biraz zorlanarak hatırlamak ise “bunu hâlâ kullanıyorum, sakla” demek.
Unutmanın dört yaygın nedeni
Birincisi tekrarların toplu yapılması. Sınavdan bir gece önce yapılan uzun tekrar kısa vadede işe yarar, birkaç hafta sonra kelimelerin çoğu gider.
İkincisi kelimeyi yalnız öğrenmek. reluctant: isteksiz diye çalışılan kelimenin beyinde tutunacağı bir bağlam yok. She was reluctant to leave the party cümlesiyle öğrenilen kelime bir sahneye ve bir duyguya bağlanıyor. Kelimelerin yanında hangi kelimelerle durduğunu collocation nedir yazısında anlattım.
Üçüncüsü yalnız tanımayı çalışmak. Kartın İngilizce yüzüne bakıp Türkçesini söylemek kolay. Tersini yapmak, yani Türkçeden İngilizceyi çağırmak çok daha zor ve çok daha kalıcı.
Dördüncüsü kelimeyle bir daha karşılaşmamak. Listeden öğrenip hiçbir metinde, dizide ya da konuşmada görmediğin kelime beyin için gereksiz. Düzenli okuma bu yüzden kelimeyi kalıcılaştırmanın doğal yollarından biri; ayrıntısı İngilizce okuma alışkanlığı yazısında.
Aralıklı tekrar takvimi
Aralıklı tekrar, tekrarları gittikçe açılan aralıklarla yapmak demek. Kesin formülü yok ama başlangıç için şu takvim işe yarıyor:
| Tekrar | Zaman |
|---|---|
| 1 | Öğrendiğin günün akşamı ya da ertesi gün |
| 2 | 3 gün sonra |
| 3 | 1 hafta sonra |
| 4 | 2 hafta sonra |
| 5 | 1 ay sonra |
Bir tekrarda kelimeyi hatırlayamazsan onu takvimin başına geri al. Rahat hatırladığın bir sonraki aralığa geçer.
Kutu yöntemi
Kâğıt kartla çalışıyorsan beş kutu ya da zarf hazırla. Yeni kelimeler birinci kutuya girer. Doğru hatırlanan kart bir sonraki kutuya geçer, unutulan birinci kutuya döner. Birinci kutuya her gün bakarsın, beşincisine ayda bir. Her gün çalıştığın kart sayısı kendiliğinden azalır, çünkü kolay kelimeler seyrek kutulara gider.
Kart yazarken kelimenin yanına bir örnek cümle koy ve mümkünse kendi cümleni yaz. My neighbour is reluctant to lend his ladder. Kendi hayatından geldiği için o cümle aklında kalır.
Hatırlamayı zorlaştırmak işe yarar
Kartı çevirmeden önce cevabı söylemeye çalış. Zorlanman kötü bir şey değil. Hatırlamak için harcanan çaba kelimeyi kalıcılaştırıyor. Cevabı hemen görmek rahat ama beyne “bunu bilmen gerekmiyor” diyor. Yanlış hatırlarsan üzülme: yanlışın kendisi de öğreniyor.
Haftalık örnek plan
Pazartesi on yeni kelime, örnek cümleleriyle. Salı akşamı hepsine bir bak, Türkçeden İngilizceye. Perşembe ikinci bakış. Hafta sonu bir kısa metin oku ve geçen haftanın kelimelerini ararken kendine bir not al. Bir sonraki pazartesi on yeni kelime daha, ama eskilerin tekrarı takvimde. Günlük on beş dakikayı geçmeyen bu düzen üç ayda yüzlerce kalıcı kelime bırakıyor.
Kelimeleri nasıl defterleştireceğini kelime defteri nasıl tutulur yazısında anlattım.
Derste bunu nasıl yapıyoruz
Derslerde yeni kelimeyi o dersin konusuyla bağlıyorum, öğrenciye kendi cümlesini kurduruyorum, bir sonraki ders de önceki dersin kelimeleriyle başlıyor. Böylece tekrar planlı bir parça haline geliyor, sen ayrıca takvim tutmuyorsun. Online, 60 dakikalık birebir ya da en fazla 8 kişilik dönemsel gruplarda çalışıyoruz. Önce Sındırgı İngilizce özel ders sayfasına bakabilir, sonra ücretsiz 20 dakikalık ön görüşme için WhatsApp’tan yazabilirsin. Güncel paketler ana sayfada.
