İngilizce konuşurken kibarlık: please, sorry ve dolaylı rica
Yayın:
Diyelim ki yabancı bir arkadaşına Give me your phone yazdın. Karşı taraf cevap vermiyor ve sen Why is he angry? diye düşünüyorsun. Cümlede kelime hatası yok, gramer doğru. Ama ton sert. İngilizcede kibarlık kelimelerden çok kalıplarda saklı ve bu kalıplar Türkçedekilerden farklı çalışıyor.
Neden Türkçeyle aynı gitmiyor
Türkçede rica sırasında emir kipini rahatça kullanırız: “Şu kalemi uzatır mısın?” ya da “Şuraya gel.” Ses tonu ve yüz ifadesi yumuşatıyor. İngilizce yazıda ya da telefonda bu sinyaller yok, bu yüzden nezaket cümlenin yapısına taşınıyor.
Bir rica doğrudan ve komut gibiyse İngilizcede sert duyulabilir. Yumuşatmanın yolu soru biçimi, modal fiiller (could, would, may) ve küçük giriş kalıpları.
Rica kalıpları: sertten yumuşağa
Aynı isteği beş basamakta yazıyorum.
Open the window. (emir, sert) Open the window, please. (hâlâ emir ama please ile hafiflemiş) Can you open the window? (soru, gündelik) Could you open the window, please? (nazik) I was wondering if you could open the window. (dolaylı ve çok nazik)
Birinci iki satır yakınlar arasında kabul edilebilir. Üçüncü ile dördüncü hemen hemen her ortamda kullanılır. Beşinci satır, yabancı bir müşteri ya da üst düzey biri için.
Please nerede, nasıl?
Please cümlenin sonunda ya da başında olabilir: Please sit down. Could you sit here, please? Tek başına please emir cümlesini kurtarmaz. Sit down, please hâlâ buyurgan bir ton taşıyor. Rica sorusuyla birlikte kullanılınca işe yarıyor.
Kulağa abartılı gelen bir şey: İngilizce konuşanlar günde onlarca kez please ve thank you diyor. Markette, otobüste, e-postada. Türkçede “teşekkür ederim” bu kadar sık kullanılmadığı için ilk başta fazla geliyor, ama karşı tarafta olumlu karşılık buluyor.
Sorry ve excuse me
Sorry hem gerçek özür hem de nazik dikkat çekme. Sorry, is this seat taken? Bu cümlede özür yok, bir soru var. Excuse me ise birinin yoluna girerken ya da konuşmayı başlatırken: Excuse me, could you tell me where the station is?
Gerçek özürde I’m sorry daha ağır: I’m so sorry for the delay. Hatayı kabul ediyorsun ve bir çözüm ekleyebilirsin: I’m so sorry for the delay. I’ll send it today.
Hayır demenin yumuşak yolu
Doğrudan No demek İngilizcede çoğu durumda sert. Alternatifler:
I’m afraid I can’t make it tomorrow. That sounds great, but I already have plans. I’d love to, but I’m busy that day. Thanks for asking, but I’ll pass.
Dikkat: bu cümleler çoğu zaman gerçek bir hayır. I’ll think about it ya da Maybe next time bile bazen kibar bir ret. Türkçede de “bakarız” denince çoğu zaman olmayacak anlamı çıkar, burada da öyle.
Eleştiri ve düzeltme
Birine hata gösterirken İngilizce de yumuşatır. You’re wrong yerine I see it a bit differently ya da I’m not sure that’s right, can we check? This is bad yerine This could be improved.
İş ortamında yazarken Could you please… ya da Would it be possible to… kalıpları güvenli. Telefon kapatırken de Thanks for your time iyi bir kapanış.
Küçük cümleler, büyük fark
Bazı ufak eklemeler tonu hemen değiştiriyor.
Just ve a bit gibi kelimeler: Could I just ask something? It’s a bit loud, would you mind turning it down?
If you don’t mind, if that’s okay, when you have a moment: bunlar isteği esnek hâle getiriyor.
Thank you so much, I really appreciate it: yardım aldıktan sonra karşılık vermek nezaket kalıbı.
Bu eklemelerin hepsini birden kullanma, abartılı gelir. Ortama göre bir ya da ikisi yeter.
Alıştırma
Aşağıdaki sert cümleleri yumuşat.
- Tell me the time.
- Close the door.
- I don’t agree.
- Send me the file today.
- No, I can’t come.
Örnek cevaplar: 1) Could you tell me the time, please? 2) Would you mind closing the door? 3) I see it a little differently. 4) Could you send me the file today, if possible? 5) I’m afraid I can’t make it, but thanks for inviting me.
Her cümleyi sesli söyle ve tonu duy. Yakın bir konuda yabancı misafiri İngilizce ağırlamak yazısında benzer kalıpları toplamıştım.
Derste bu nasıl çalışılıyor
Derste gerçek durumlardan başlıyorum: bir müşteriye yazılan e-posta, bir yabancı arkadaşa mesaj, bir restoranda sipariş. Senin yazdığın cümleyi alıp tonunu birlikte değiştiriyoruz. Ücretsiz 20 dakikalık ön görüşmede seviyene bakıp hangi alanda kibar kalıplara ihtiyacın olduğunu konuşuyoruz. Ben Sındırgı ve Balıkesir merkezliyim, dersler yalnızca online. Sındırgı İngilizce özel ders sayfasından WhatsApp’la yazabilirsin.
