Türkçe ile İngilizcenin temel farkları: ekler, kelime sırası ve daha fazlası
Yayın:
Yesterday I to the market went. Bir öğrenci bu cümleyi yazdığında aslında hata yapmıyor; Türkçe düşünüyor. “Dün markete gittim” cümlesinin kelimelerini sırasıyla İngilizceye taşıyor. Türkçe ile İngilizce, dil ailesi olarak birbirinden çok uzak iki dil. Birinin kurallarını diğerine taşıdığında cümleler garip çıkıyor. Bu rehberde iki dil arasındaki temel farkları, her birinin yol açtığı tipik hataları ve bunları nasıl aşabileceğini anlatacağım. Farkı gördüğünde hata azalıyor.
1. Kelime sırası: fiil nerede?
Türkçede temel cümle sırası özne, nesne, fiil: Ben kitap okuyorum. İngilizcede ise özne, fiil, nesne: I am reading a book.
Fiil Türkçede cümlenin sonunda beklerken İngilizcede öznenin hemen ardından geliyor. Bu tek fark, kafada çeviri yapan öğrencinin en çok zorlandığı nokta. Türkçe cümleyi kurup sonuna gelene kadar İngilizcenin fiilini söylemen gerekiyor.
Türkçede kelime sırası esnek: Kitabı ben okudum / Ben okudum kitabı / Okudum ben kitabı hepsi anlaşılır. İngilizcede bu esneklik yok: Book I read diyemezsin.
Zaman ve yer ifadeleri: İngilizcede genelde cümlenin sonuna gider: I met my friend at the café yesterday. Türkçede ise çoğunlukla başa ya da ortaya: Dün kafede arkadaşımla buluştum.
2. Ekler ve ayrı kelimeler
Türkçe eklemeli bir dil. Tek bir kelimeye art arda ekler ekleyerek koca bir anlam yükleyebiliyoruz:
evlerimizden = ev + ler + imiz + den
İngilizcede aynı anlam ayrı kelimelerle kuruluyor: from our houses.
Bu farkın yarattığı tipik durumlar:
- Türkçedeki -de/-da İngilizcede in, on, at gibi farklı edatlara bölünüyor.
- Türkçedeki -ebil ekinin karşılığı ayrı bir kelime: can.
- Türkçedeki -mış ekinin tek bir karşılığı yok; duruma göre apparently, I heard that gibi ifadelerle anlatılıyor.
Ek yerine edat kullanmak ilk başta yorucu geliyor ama edatları tek tek değil, kalıplar hâlinde öğrenmek işi kolaylaştırıyor: at home, at work, on the bus, in the car.
3. Yardımcı fiiller: Türkçede olmayan parça
Türkçede soru yapmak için sadece mi ekini ekliyoruz: Kahve seviyor musun? İngilizcede ise soruyu kurmak için bir yardımcı fiil gerekiyor: Do you like coffee?
Olumsuzda da aynı durum: Kahve sevmiyorum → I don’t like coffee.
Tipik hatalar:
- You like coffee? (Konuşmada kullanılabilir ama yazılı soruda yardımcı fiil gerekir.)
- I not like coffee.
- Where you live?
Doğrusu: Do you like coffee? / I don’t like coffee. / Where do you live?
4. Cinsiyet: o kim?
Türkçede o kadın, erkek ya da nesne için aynı. İngilizcede üçe ayrılıyor: he, she, it.
Bu yüzden Türk öğrenciler konuşurken, özellikle hızlanınca, he ve she’yi karıştırabiliyor: My mother is a teacher. He works at a school. Hata bilgisizlikten değil, Türkçede böyle bir ayrım yapma alışkanlığı olmamasından. Bunu çözmenin en iyi yolu, konuşurken kasıtlı olarak yavaşlayıp zamiri bilinçli seçmek; birkaç hafta sonra refleks hâline geliyor.
5. Artikel: a, an, the
Türkçede a/an ve the gibi tanımlıklar yok. “Bir” kelimesi var ama İngilizcedeki a kadar sık kullanılmıyor.
- I have car. → Doğrusu: I have a car.
- Sun is hot. → Doğrusu: The sun is hot.
Kısa kural: Tekil ve sayılabilir bir şeyden ilk kez söz ediyorsan a/an, ikisinin de bildiği belirli bir şeyse the.
6. “Olmak” ve be fiili
Türkçede “Ben öğretmenim” cümlesinde ayrı bir fiil yok; -im eki işi görüyor. İngilizcede ise be fiili şart: I am a teacher. Bu yüzden I teacher ya da She very happy gibi hatalar sık görülüyor.
7. Sen ve siz
Türkçede saygı ve samimiyet ayrımı sen/siz ile yapılıyor. İngilizcede tek bir you var. Kibarlık, kelime seçimi ve cümle yapısıyla sağlanıyor: Can you…? yerine Could you…? ya da Would you mind…? Bu konuyu ayrıntılı olarak İngilizcede sen-siz ayrımı yok mu rehberinde anlattım.
8. Yazılış ve okunuş
Türkçe büyük ölçüde yazıldığı gibi okunur. İngilizcede ise aynı harf farklı seslere karşılık gelebiliyor: cut, put, busy. Bu durum özellikle okumaya yeni başlayanları zorluyor. Bunun tarihsel nedenlerini İngilizce neden yazıldığı gibi okunmaz yazısında bulabilirsin.
Kısa alıştırma: Türkçe yapıyı bul
Aşağıdaki cümlelerin her birinde Türkçeden taşınmış bir yapı var. Bul ve düzelt:
- My sister very tall.
- Where you are going?
- I every day coffee drink.
- My father is engineer. She works in Ankara.
Cevaplar: 1. My sister is very tall. 2. Where are you going? 3. I drink coffee every day. 4. My father is an engineer. He works in Ankara.
Dördüncü cümlede iki hata var; ikisini de bulduysan harika.
Farkı görmek, hatayı çözmek
Türkçe ile İngilizce arasındaki farkları bilmek, hatalarının rastgele olmadığını gösteriyor. Hepsinin bir kaynağı var ve kaynağı bilinen hata daha kolay düzeliyor. Ben Samet; online İngilizce öğretmeniyim ve 2000 saati aşkın derslerimde bu farklar üzerinden ilerlemenin öğrencileri ne kadar rahatlattığını gördüm. Ücretsiz 20 dakikalık ön görüşmede hangi farkın seni en çok zorladığını birlikte bulabiliriz. WhatsApp’tan yaz ya da ara.
