İngilizce r sesi nasıl çıkarılır: Türkçe r ile farkı

“Rabbit” dediğinde karşındaki bir tavşan yerine “wabbit” duyabilir. Sorun harfin kendisinde değil, Türkçe alışkanlığında. Türkçe r’yi dilimizin ucuyla yaparız, İngilizcede ise dil ucu hiçbir yere değmez. Bu küçük fark, bütün telaffuzu değiştiriyor.

Türkçe r ile İngilizce r

Türkçede r dilin ucu üst diş etine ya da damağa kısa bir vuruş yapar. Bunu “araba” kelimesinde hissedebilirsin: dil ucu tıkırdar. İngilizce r’de bu vuruş yok. Dil ya geriye doğru kıvrılır ya da orta kısmı yukarı kabarır; uç hiçbir yere dokunmaz. Ses kesilmeden, düzgün bir akışla çıkar.

Ağızdan çıkan sesi duyduğunda tanımanın bir yolu var: İngilizce r biraz “u” ve “ır” karışımı gibi duyulur. Red kelimesinde başta hafifçe “ur-ed” gibi bir ses var, ama dil o sesi taşımıyor, geriye çekiliyor.

Adım adım çıkarma

Birinci adım: ağzını hafifçe aç ve dilini rahat bırak. İkinci adım: dil ucunu geriye doğru, ağzın içinde çek ama damağa dokundurma. Üçüncü adım: dudaklarını biraz yuvarla, “vu” der gibi. Dördüncü adım: ses ver ve ruh ya da rrr gibi bir ses çıkar. Dilin uçta titremediğini hissetmelisin.

Telefonundan kendi sesini kaydedip bir dikkat et: ses kıvrılmış mı, yoksa Türkçe r gibi vuruyor mu? Vuruyorsa dil ucu hâlâ damağa gidiyor demektir.

Çalışmak için kelime çiftleri

Sesi tek başına çıkarmak kolay, kelimenin içine koymak zor. Başlangıçtan sonuna doğru üç grupta ilerle:

Başta: red, right, room, road, rain.

Ortada: very, around, story, correct, parent.

Sonda: car, door, water, teacher, never.

Her grup için on tekrar yeterli. Hızlı değil yavaş söyle; önce sesi doğru yap, sonra hız ekle.

Kelime sonundaki r

Amerikan İngilizcesinde kelime sonundaki r okunur: car, far, teacher. İngiliz İngilizcesinde bu r çoğu zaman düşer ve car kabaca “ka” gibi duyulur. Ama sonraki kelime ünlüyle başlıyorsa r geri gelir: far away ifadesinde “far-r-away” gibi bir bağlantı oluşur. Hangi aksanı seçersen seç, tutarlı kalmak en önemlisi.

R ve w karışıklığı

Bazı öğrenciler r yerine w söylüyor, yani right yerine wight. Bunun sebebi dudağın işi dile bırakmaması. R’de asıl çalışan dil, w’de dudak. Aynada kendine bak: w söylerken dudak öne uzanıyor. R’de dudak biraz yuvarlak ama asıl hareket içeride. İki sesi art arda söyleyip farkı hisset: right, white, right, white.

Zor çiftler: r ve l

Türkçede r ve l zaten ayrı sesler olduğu için r/l ayrımında çok zorlanmazsın. Ama İngilizce r ile l’yi yan yana söylemek zor: world, girl, early. Bu kelimelerde dil önce geriye gider, sonra damağa dokunur. Yavaş söyle: “wer-ld”, “ger-l”. Hızı sonra arttır.

Evde yapabileceğin alıştırma

Beş dakika yeter. Önce red, right, room sözcüklerini ayna önünde söyle. Sonra bir cümle ekle: The red car is right here. Ardından ses kaydı al. Bir kaydı ertesi gün tekrar dinle ve farkı duy. Bunu bir hafta sürdür. Ses alışkanlığı kasa benzer; düzenli kullanılınca kendiliğinden gelir.

Cümle düzeyinde de dene. Please read the red report carefully cümlesinde beş r var ve hepsi farklı konumda. Önce çok yavaş, sonra normal hızda söyle; takılırsan o kelimeyi tek başına üç kez tekrar edip cümleye geri dön.

Küçük bir ipucu: dilini ağzının ortasında tutup gevşek bırakırsan r kendiliğinden çıkar, zorlarsan sertleşir. Rahat ol.

Benzer ses sorunları yaşıyorsan cat, bed, cut sesli harf farkı yazısına, harflerin okunuşuna dair temel için İngilizce alfabe ve okunuşu sayfasına bakabilirsin.

Birlikte çalışalım

Telaffuz kitapla değil, kulak ve ağız hareketiyle düzeliyor. Derste sesini dinliyorum, hangi hareketin eksik olduğunu söylüyorum ve cümle içinde düzeltiyoruz. Ücretsiz 20 dakikalık ön görüşme için WhatsApp’tan yazabilir ya da arayabilirsin. Sındırgı merkezli online İngilizce dersleri sayfasında bilgi, paketler ise ana sayfada duruyor.