Need, needn’t ve don’t have to: gerek var mı, yok mu?
Yayın:
Bir arkadaşın “Toplantıya katılmak zorunda mıyım?” diye soruyor. Sen “gerek yok” demek istiyorsun, ama İngilizcede üç farklı yol var: You don’t have to come, you needn’t come, you don’t need to come. Hepsi doğru, ama biri bir cümlede bir diğerinden daha iyi duruyor.
Bu rehberde gerekliliğin üç hâlini, yani var olduğunu, olmadığını ve yasak olduğunu ayıracağız.
Gereklilik var: need to, have to
I need to call my teacher. (Öğretmenimi aramam gerekiyor.) She has to wake up at six. (Altıda kalkmak zorunda.) İki yapı da gerekliliği anlatır; arasındaki fark küçük. Need to içsel bir ihtiyaçtan, have to ise dışarıdan gelen bir zorunluluktan söz eder gibi.
Soru ve olumsuzda ikisi de “do” yardımcı fiilini alır: Do you need to leave now? Does he have to work on Sundays? Üçüncü tekil kişide yine -s koymayı unutma: needs to, has to.
Gereklilik yok: don’t have to, don’t need to, needn’t
Üç kalıp var ve üçü de “yapmak zorunda değilsin, istersen yap” anlamında.
You don’t have to wear a suit. (Takım elbise giymek zorunda değilsin.) You don’t need to bring anything. (Bir şey getirmene gerek yok.) You needn’t worry. (Endişelenmene gerek yok.)
Needn’t’in kullanımı biraz farklı: modal gibi davranır, yani to almaz ve üçüncü tekil kişide de -s almaz. She needn’t come doğru, She needn’ts to come ya da She needn’t to come yanlış.
Geçmişte gereksiz yere yapılmış bir şeyi anlatmak için needn’t have + V3 var: You needn’t have bought flowers. Aldın ama almana gerek yoktu. Bu kalıp günlük konuşmada sık duyulur.
Yasak: mustn’t
İşte tuzak burada. You mustn’t smoke here “burada sigara içemezsin” demek, gerek yok demek değil. You don’t have to smoke here dersen “burada sigara içmek zorunda değilsin” anlamı çıkar, bambaşka bir şey.
Türkçede “-meli değil” ve “-mek zorunda değil” ayrımı varken İngilizcede aynı ayrım mustn’t ile don’t have to arasında yapılıyor. Bunu bir tablo ile kafana yerleştir:
| Cümle | Anlamı |
|---|---|
| You mustn’t touch it. | Dokunman yasak. |
| You don’t have to touch it. | Dokunmak zorunda değilsin. |
| You needn’t touch it. | Dokunmana gerek yok. |
Soru ve kısa cevap
Do I need to bring my ID? Yes, you do. No, you don’t. Need I bring my ID? biçimi de var ama çok resmî duruyor, günlük hayatta pek duymazsın. Konuşmada do you need to yeter.
Kısa cevaplar için Yes, I do: İngilizce kısa cevaplar rehberine göz atabilirsin.
Sık yapılan hatalar
- You mustn’t come tomorrow, it’s a holiday. Burada “gelmen gerekmiyor” demek istiyorsan you don’t have to come ya da you needn’t come olmalı.
- He needn’t to go. Needn’t’ten sonra to gelmez.
- Does she needs to leave? Does varken needs olmaz, Does she need to leave?
- I don’t must go. Must olumsuzda do almaz, bunun yerine I don’t have to go ya da I mustn’t go (anlam farkına dikkat).
Kendini dene
Boşlukları need to, don’t have to, needn’t ya da mustn’t ile doldur.
- You ___ run, there is plenty of time.
- Students ___ talk during the exam. (Yasak.)
- We ___ buy milk, we are out of it.
- She ___ come with us if she doesn’t want to.
- You ___ have waited for me. (Beklemene gerek yoktu.)
Cevaplar: 1. needn’t / don’t have to, 2. mustn’t, 3. need to, 4. doesn’t have to, 5. needn’t.
Bu konuyu zorunluluk ve yasak ayrımıyla yan yana çalışıyorsan gelecek anlatma yolları rehberindeki “have to / will have to” kısmı da faydalı olur.
Derste nasıl çalışıyoruz?
Ben Samet, online İngilizce öğretmeniyim. Bu konuyu öğrencilerime kendi haftalarını anlattırarak çalıştırıyorum: “Bu hafta neyi yapmak zorundasın, neyi yapmasan da olur?” İki cümle kurdurunca farkı hemen duyuyorlar. Ücretsiz 20 dakikalık ön görüşme için WhatsApp’tan yazabilirsin. Dersler yalnızca online ve Sındırgı merkezli, ama Türkiye’nin her yerinden bağlanabilirsin.
