Some ve any kullanımı: ezberlenen kural ve asıl hikâye

“I have any money.” Bu cümleyi kuran öğrenci aslında “hiç param yok” demek istiyor. Ama İngilizcede any olumsuzluğu kendi başına taşımıyor; olumsuzluğu not taşıyor. Doğrusu: I don’t have any money. Some ve any kullanımı ders kitaplarında genelde tek satırlık bir kuralla anlatılır: “Olumlu cümlede some, olumsuz ve soru cümlesinde any.” Bu kural bir başlangıç noktası olarak iyi. Ama gerçek İngilizcede bu kuralı bozan en az iki durum var ve o durumlar, günlük konuşmada en sık kullandığımız cümleler.

Bu rehberde önce temel kuralı, sonra istisnaları, ardından someone, anything gibi birleşik kelimeleri ve en sonda da kısa bir alıştırmayı bulacaksın.

Temel kural: miktar belirsizse

Some ve any, “bir miktar” ya da “birkaç” anlamında, tam sayısını ya da miktarını söylemediğimiz şeyler için kullanılır. Sayılamayan isimlerle ve sayılabilen isimlerin çoğuluyla birlikte gelirler.

Cümle türü	Kural	Örnek
Olumlu	some	There is some milk in the fridge.
Olumsuz	any	There isn’t any milk in the fridge.
Soru	any	Is there any milk in the fridge?

Sayılabilen çoğul isimlerle de aynı mantık işler:

• I bought some eggs. (Birkaç yumurta aldım.)
• I didn’t buy any eggs. (Hiç yumurta almadım.)
• Did you buy any eggs? (Hiç yumurta aldın mı?)

Burada dikkat edilmesi gereken nokta şu: some ve any hangi isimlerle kullanılır sorusunun cevabı, sayılabilen ve sayılamayan isim ayrımına bağlı. Bu ayrım sana hâlâ karışık geliyorsa sayılabilen ve sayılamayan isimler rehberini önce okumanı öneririm.

İstisna 1: teklif ve rica cümlelerinde some

Bir arkadaşın evine gittin ve sana çay ikram etmek istiyor. Hangisini söyler?

• Would you like any tea?
• Would you like some tea?

Doğal olan ikincisi. Çünkü bu bir soru ama gerçek bir bilgi sorusu değil; bir teklif ve cevabın “evet” olmasını bekliyorsun. Aynı şey rica için de geçerli:

• Can I have some water, please? (Biraz su alabilir miyim?)
• Could you lend me some money? (Bana biraz borç verebilir misin?)
• Shall I bring some snacks? (Biraz atıştırmalık getireyim mi?)

Kısaca: soru cümlesi bir teklif, rica ya da “evet” beklediğin bir soruysa some kullan. Gerçekten bilmediğin bir şeyi soruyorsan any kullan: Do you have any questions?

İstisna 2: olumlu cümlede any, yani “herhangi”

Any olumlu bir cümlede geçtiğinde anlamı değişir: “hangisi olursa olsun, herhangi biri”.

• You can call me any time. (Beni istediğin zaman arayabilirsin.)
• Any student can join the club. (Herhangi bir öğrenci kulübe katılabilir.)
• Choose any colour you like. (Hangi rengi istersen seç.)

Bu kullanımda any tekil sayılabilen isimle de gelebilir (any student), çünkü artık miktar değil, seçim anlatıyor.

Birleşik kelimeler: someone, anything, somewhere…

Some ve any, -one / -body, -thing ve -where ile birleşerek yeni kelimeler oluşturur. Kurallar aynı şekilde işler.

	some-	any-	no-
kişi	someone / somebody	anyone / anybody	no one / nobody
şey	something	anything	nothing
yer	somewhere	anywhere	nowhere

• Someone is at the door. (Kapıda biri var.)
• I didn’t see anyone. (Kimseyi görmedim.)
• Would you like something to drink? (Bir şey içmek ister misin? Teklif olduğu için something.)
• Is there anything I can do? (Yapabileceğim bir şey var mı?)
• You can sit anywhere. (İstediğin yere oturabilirsin. Olumlu cümlede “herhangi bir yer”.)

Sık yapılan hatalar

Çift olumsuzluk. I don’t have nothing. Türkçede “hiçbir şeyim yok” dediğimiz için İngilizcede de iki olumsuz kullanmak cazip geliyor. Ama standart İngilizcede bu yanlış. Doğrusu: I don’t have anything. ya da I have nothing.

Any ile olumsuzluk kurmaya çalışmak. Anybody came to the party. “Partiye kimse gelmedi” anlamında değil. Olumsuz anlamı özneye taşımak için nobody kullanılır: Nobody came to the party. Özne olarak anybody ancak olumsuz bir yardımcı fiille değil, soru cümlesinde doğal durur: Did anybody come?

Tekil sayılabilen isimle some. I have some book. yerine I have a book. ya da I have some books. olmalı.

Kısa alıştırma

Boşluklara some, any ya da bunların birleşik biçimlerinden uygun olanı yaz:

1. Would you like …… cake? It’s homemade.
2. There aren’t …… chairs in the room.
3. I’m hungry. Is there …… to eat?
4. …… called you while you were out.
5. You can park …… on this street, it’s free.
6. I didn’t buy …… because the shop was closed.

Cevaplar: 1. some (teklif), 2. any (olumsuz), 3. anything (bilgi sorusu), 4. Someone (olumlu), 5. anywhere (olumlu, herhangi bir yer), 6. anything (olumsuz).

Altıdan beşi doğruysa temel kuralı ve istisnaları kavramışsın. Sıradaki adım, miktar anlatan diğer kelimeler: much, many ve a lot of farkını much, many ve a lot of rehberinde, few ve little ayrımını da few, a few, little, a little farkı yazısında anlattım.

Bu konuyu derste nasıl çalışıyoruz?

Derslerde some ve any’yi tablolarla değil, küçük sahnelerle çalışıyoruz: bir market alışverişi, misafir ağırlama, kaybolmuş bir eşyayı arama. Kural kendiliğinden oturuyor, çünkü her sahnede doğru kelimeyi kullanma ihtiyacı doğuyor. Seviyene uygun bir planla ilerlemek istersen ücretsiz 20 dakikalık ön görüşme için WhatsApp’tan yazabilir ya da arayabilirsin; birlikte seviyene bakar, hangi konulardan başlayacağımızı belirleriz.