Aksanlı İngilizce sorun mu? Düzeltmen gereken şey aksan değil

Bir İngilizce konuşma videosunda, sunucunun ağzından “ze” diye çıkan bir ses duydun mu? “The” kelimesinin “th” sesi birçok dilde yok ve insanlar onun yerine “z” ya da “d” kullanıyor. Kimse bu yüzden toplantıdan çıkmıyor, kimse konuşmayı kesip düzeltmiyor. Aksanlı İngilizce sorun mu diye soranlara cevabım genelde kısa: çoğu zaman hayır. Ama bazı hatalar anlaşılmayı gerçekten bozuyor ve onları ayırt etmek gerekiyor.

Ben Samet Emin Akarçay. Samet Teacher adıyla online İngilizce dersleri veriyorum. Aşağıda aksan ile anlaşılırlığı birbirinden ayırıyor ve hangisine ne kadar zaman harcamak gerektiğini yazıyorum.

Aksan ile hata aynı şey değil

Aksan, konuşmanın kime ait olduğunu hissettiren ses rengidir. Herkesin vardır: İskoç, Avustralyalı, Hintli ya da Türk aksanı. Hata ise karşındakini yanlış anlamaya götüren bir sestir. Örneğin “I live in a big city” cümlesinde “live” kelimesini uzun söylersen “leave” gibi duyulur ve cümle “büyük bir şehirden ayrılıyorum” anlamına kayar. Bu bir hata, aksan değil.

Bu ayrımı yapınca işin büyük kısmı kolaylaşıyor. Aksanını silmeye çalışmak yıllar alır ve çoğu zaman gereksizdir. Anlaşılmayı bozan beş altı sesi düzeltmek ise birkaç haftalık düzenli çalışmayla ilerler.

Türk konuşanların sık takıldığı sesler

Üç ses öne çıkıyor. İlki “th”: “think” ve “this” kelimelerinde dilin ucu dişlerin arasından geçiyor. “Sink” ya da “zis” gibi duyulursa kelime değişiyor. İkincisi “w” ile “v” farkı: “wine” ile “vine” iki ayrı kelime, ve Türkçede “w” olmadığı için çoğu öğrenci ikisini de “v” gibi söylüyor. Üçüncüsü kısa ve uzun ünlüler: “ship” ile “sheep”, “full” ile “fool”.

Bunların her biri için aynanın önünde iki dakikalık çalışma yeter. “Th” için dilini dişlerinin arasından hafifçe çıkar ve havayı üfle. “W” için dudaklarını yuvarlak yap, dişlerini alt dudağa değdirme. Kendi sesini kaydet ve karşılaştır.

Vurgu ve ritim, sesten daha önemli

Kelime içinde hangi hecenin vurgulandığı çoğu zaman tek tek seslerden daha fazla etkili. İngilizce “vurgu zamanlı” bir dil: önemli kelimeler uzun ve güçlü, önemsiz kelimeler hızlı ve zayıf söyleniyor.

Karşılaştır: “I WANT to GO to the STORE.” Burada “want”, “go” ve “store” vurgulu, “I”, “to”, “the” zayıf. Türkçede her hece neredeyse aynı uzunlukta olduğu için bu cümleyi tek düze okuyoruz. İngilizce konuşan biri bunu hece sayarak okuyan birine yabancı bir ritim olarak duyuyor.

Bu yüzden telaffuz çalışması yapacaksan cümleleri vurguyla birlikte tekrar etmek, tek tek ses çalışmaktan daha verimli.

Kendi başına yapabileceğin alıştırma

Bu hafta şunu dene. Bir İngilizce video ya da podcastten otuz saniyelik bir bölüm seç. Önce dinle, sonra konuşmacıyla aynı anda okumaya çalış. Buna gölgeleme deniyor. Konuşmacının ritmini, duraklarını ve hangi kelimeyi uzattığını yakalamaya çalış. Üç gün aynı bölümü tekrarla ve sonra kendini kaydet. Kaydı orijinaliyle karşılaştır. Bu alıştırma cümle melodisini öğrenmek için en pratik yol.

Gölgeleme çalışırken tam olarak aynı sesi çıkarmak zorunda değilsin. Hedef ritme ve vurguya yaklaşmak. Konuşma korkusu yüzünden bunu yapmaya çekiniyorsan İngilizce konuşurken hata yapmak yazısı yardımcı olabilir.

Derste aksanla nasıl çalışıyorum?

Derslerde aksanı silmeye çalışmıyorum. Önce seni konuşturuyorum ve anlaşılmayı bozan sesleri not alıyorum. Sonra bunları kısa tekrar kartlarıyla çalıştırıyoruz. Dersin sonunda kaydı birlikte dinliyoruz. 2000 saatin üzerinde online ders verdim ve gördüğüm şu: öğrenci kendi sesini dinleyince hatayı kendisi fark ediyor, ben söylemeden.

Konuşma pratiğini ders dışında da sürdürmek istersen İngilizce video toplantıda konuşmak yazısına bakabilirsin.

Başlamak için

Ücretsiz 20 dakikalık ön görüşmede kısa bir konuşma yapıyoruz ve ben hangi seslerde zorlandığını not alıyorum. Dersler 60 dakika ve online yapılıyor; bireysel ya da en fazla 8 kişilik grup seçeneği var. Güncel paketler ana sayfadaki paketler bölümünde. WhatsApp’tan yazabilir ya da arayabilirsin.