Amerikan ve İngiliz aksanı: hangisini seçmeli?

İngilizce öğrenmeye başlayan herkes bir noktada aynı soruyla karşılaşır: Amerikan mı, İngiliz mi? Dizilerde bir ses, haberlerde başka bir ses duyuyorsun. Aynı kelime iki ayrı biçimde söyleniyor ve hangisinin “doğru” olduğunu merak ediyorsun. Amerikan ve İngiliz aksanı arasındaki farkları öğrenince karar vermek kolaylaşıyor.

Peşin cevap: ikisi de doğru. Ama hangisini seçeceğin, neyi dinlediğine, nerede kullanacağına ve neyi sevdiğine bağlı.

En belirgin fark: r sesi

Amerikan aksanında kelimenin sonundaki ve ortasındaki r belirgin söylenir. İngiliz aksanında (özellikle standart güney İngiltere) bu r çoğu zaman düşer.

car: Amerikan /kar/ gibi, r duyulur. İngiliz /kaa/ gibi, uzun bir a. water: Amerikan /wadır/ gibi, ortada yumuşak bir d sesi ve r. İngiliz /woota/ gibi. park: Amerikan /park/, İngiliz /paak/.

Bu fark ilk bakışta büyük gibi görünüyor ama bir hafta dinleyince kulağın otomatik ayırt etmeye başlıyor.

T sesi

Amerikan aksanında iki sesli arasındaki t çoğu zaman yumuşak bir d gibi çıkıyor. better kelimesi /bedır/ gibi duyuluyor. butter /badır/. İngiliz aksanında ise t daha net söyleniyor: /beta/, /bata/.

Bir başka fark: bazı İngiliz aksanlarında kelime ortasındaki t tamamen yutuluyor. bottle /bo’l/ gibi duyulabiliyor. Başlangıç seviyesinde bunu takip etmek gerekmiyor, ama bilmek kafa karışıklığını azaltıyor.

A sesinin değiştiği kelimeler

Bazı kelimelerde ana ses farkı a harfinde.

bath: Amerikan /bæth/ (kısa, “e”ye yakın a). İngiliz /baath/ (uzun a). dance: Amerikan /dæns/, İngiliz /daans/. can’t: Amerikan /kænt/, İngiliz /kaant/.

Burada dikkat edilecek bir şey: can ve can’t arasında Amerikan aksanında fark küçük kalabiliyor, bu yüzden bağlama bakmak gerekiyor. İngiliz aksanında can’t belirgin uzun a ile söylendiği için ayırt etmek daha kolay.

Kelime ve yazım farkları

Telaffuz dışında kelime seçimi de değişiyor:

apartment (Amerikan) ve flat (İngiliz). truck ve lorry. elevator ve lift. cookie ve biscuit.

Yazımda da farklar var: color / colour, center / centre, realize / realise. Bunlar telaffuzdan bağımsız. Yazarken bir yazımı seçip tutarlı kalman yeterli.

Hangisini seçmeli?

Üç kriter işe yarıyor.

Birincisi, ne dinliyorsun? Çoğu Netflix dizisi, YouTube içeriği ve şarkı Amerikan aksanında. İngiliz dizi ve podcast’leri izliyorsan İngiliz aksanı daha yakın gelir.

İkincisi, nerede kullanacaksın? Amerika’daki bir şirketle çalışacaksan Amerikan, İngiltere’de okuyacaksan İngiliz mantıklı. Hedef belli değilse Amerikan aksanı medyada daha yaygın olduğu için başlangıçta daha çok içerik buluyorsun.

Üçüncüsü, hangisini seviyorsun? Bu en önemlisi bile olabilir. Sevdiğin sesi taklit etmek daha kolay.

Seçtikten sonra tutarlı kal. Bir cümlede Amerikan r’si, ikincisinde İngiliz uzun a’sı kullanmak anlaşılmayı bozmaz ama sana kafa karıştırıcı gelir. Tutarlılık özellikle yeni başlayanlar için pratik.

Küçük bir alıştırma

Şu kelimeleri bir Amerikan, bir İngiliz kaynaktan dinle ve farkı kendi kulağınla yakala: water, better, dance, car, can’t. Sonra her birini önce Amerikan, sonra İngiliz aksanıyla yüksek sesle söyle. Telefonla kendini kaydet ve karşılaştır.

Telaffuzda yaygın hatalar için Türklerin en sık yaptığı telaffuz hataları yazısına, uzun ve kısa sesli farkı için uzun ve kısa ünlüler yazısına bakabilirsin. Bir aksanı pratikle oturtmak için gölgeleme tekniği çok işe yarıyor.

Derslerde aksan

Derslerimde ağırlık anlaşılırlıkta. Aksanı seçmeni ben istemiyorum; hangisini tercih ettiğini söylersen, seçtiğin yöne göre örnekler veriyorum. WhatsApp’tan yazıp ücretsiz 20 dakikalık ön görüşme yapabilirsin. Paket bilgileri ana sayfadaki bölümde.