İngilizcede tonlama: sesin inip çıkması ne anlatır

“You’re coming?” ile “You’re coming.” aynı kelimeler. Birincisi soru, ikincisi bir bilgi ya da emir. Yazıda sadece noktalama farkı var, konuşmada ise tamamen sesin yönü. İngilizcede tonlama bu işi görüyor ve Türkçe konuşanlar çoğu zaman bunu atlıyor.

Ben Samet Emin Akarçay (Samet Teacher). Online İngilizce dersleri veriyorum ve 2000 saatin üzerinde online ders yaptım. Telaffuz dersinde kelimeleri doğru söyleyen ama monoton konuşan öğrencilerle çok karşılaştım. Bu yazı o fark için.

İki temel melodi: aşağı ve yukarı

İngilizce cümlenin sonunda ses ya iner ya çıkar. İnen melodi çoğunlukla kesinlik, bilgi verme ve cümlenin bittiğini gösterir. Çıkan melodi çoğunlukla soru, emin olmama ya da “devam ediyorum” demek.

• I live in Ankara. (ses sonda iner) Ankara’da yaşıyorum.
• Do you live in Ankara? (ses sonda çıkar) Ankara’da mı yaşıyorsun?
• Where do you live? (ses sonda iner) Nerede yaşıyorsun?

Üçüncü örnek bazılarını şaşırtır. Where, what, why, how ile başlayan sorularda ses çoğunlukla iner, çünkü soru kelimesi zaten soruyu taşıyor.

Soru etiketlerinde iki anlam

It’s a nice day, isn’t it? cümlesi iki farklı tonla söylenebilir. Ses çıkarsa gerçekten soruyorsun: bilmiyorum, sen söyle. Ses inerse onay bekliyorsun: güzel gün, değil mi? Yani soruyu ya da sohbet kurma isteğini sesin yönü belirliyor.

You haven’t seen my keys, have you? ses çıkarak söylenirse gerçek bir soru. You’re late again, aren’t you? ses inerek söylenirse, aslında yakınma bu.

Tonun taşıdığı tavır

Aynı cümle farklı melodiyle farklı tavır verir. Thanks. düz ve aşağı söylenirse soğuk, hafif yukarıdan başlayıp aşağı inerse sıcak duyulur. Sure. kısa ve düşük olursa isteksiz, uzun ve yüksek olursa istekli.

İngiliz ve Amerikan aksanı arasında da tonlama farkı var. Aralarındaki farkı Amerikan ve İngiliz aksanı yazısında anlattım.

Türk konuşanların sık hataları

İlk hata her cümleyi aynı seviyede söylemek. Türkçede vurgu çoğunlukla sondan bir önceki heceye gelir ve cümle düz akar. İngilizcede ise anlamlı kelimeye vurgu ve melodi gelir. İkinci hata evet-hayır sorularında sesi indirmek. Are you ready? soru gibi duyulmaz, ifade gibi duyulur. Üçüncü hata uzun listelerde her kelimede sesi indirmek: apples, oranges, bananas, grapes sayarken son kelimeye kadar ses hafif yukarıda kalmalı, sonuncuda inmeli.

Birkaç ünlü ve ünsüz hatası da buna eklenir; en sık olanları Türklerin en sık yaptığı telaffuz hataları yazısında topladım.

Evde yapabileceğin üç alıştırma

Birincisi, melodi çizmek. Bir cümle yaz ve üstüne ses çıkıyor mu iniyor mu diye ok çiz. Sonra yüksek sesle söyle. Aynı cümleyi soru ve bilgi olarak iki kez söyle, farkı duy.

İkincisi, taklit. Bir diziden on saniyelik bir sahne seç. Her cümleyi dinle, durdur, aynen tekrar et. Sadece kelimeyi değil melodiyi de kopyala. Bunun için gölgeleme tekniği çok yardımcı olur.

Üçüncüsü, kayıt. Telefonunla kendini kaydet, ana dili İngilizce olan biriyle karşılaştır. Fark ilk başta komik gelir, üç haftada azalır. Dizi izleyerek İngilizce öğrenmek yazısı ses kaynağı seçmene yardımcı olur.

Bir de duygu tonu var: heyecanlıyken ses genelde yükselir ve tonlama genişler, yorgunken ve sıkılmışken düzleşir. Yani monoton konuşan biri İngilizce konuşurken sıkılmış ya da ilgisiz duyulabilir, niyetin bu olmasa bile.

Kulak ve ağız birlikte

Tonlama kitaptan öğrenilmiyor, kulaktan öğreniliyor. Önce doğru melodiyi çok duyman gerek. Sonra bu melodiyi kendi ağzından çıkarmaya çalışırsın. Derslerde konuşma pratiği sırasında tonlama hatalarını not alıp ders sonunda birlikte dinliyoruz. Seviyene uygun planı çıkarmak için WhatsApp’tan yaz ya da ara, ücretsiz 20 dakikalık ön görüşmede konuşalım. Güncel paketler ana sayfada.